De Curia | Politieke loopbaan | Senatoren | Kledij
Naast de magistratuur en de volksvergadering is ook de senaat een belangrijk bestuursorgaan in de Romeinse Republiek. In tegenstelling tot de andere organen zijn de bevoegdheden van de senaat niet duidelijk afgelijnd.
De senaat is samengesteld uit 300 senatoren tot 81 v.C. Sulla zal het aantal verhogen tot 600 senatoren.
Republiek
In eerste instantie word een senator voor het leven benoemd door de consuls. Vaak werden ze ook gekozen tussen de oud magistraten. Later konden ook censoren benoemd worden tot senator, maar dit slechts voor een termijn van telkens 5 jaar. Onder Sulla werden ook de 20 quaestoren na hun ambtstermijn opgenomen in de senaat. Uiteindelijk bestond de senaat volledig uit oud-magistraten.
In het begin mochten niet alle klassen deelnemen in de senaat en kende men een beperking tot de klasse van de patriciërs. Later werden echter ook plebejers en equites toegelaten.
Patrum auctoritas: vanaf 339 v.C. mochten de senatoren advies geven over de wetten die door de volksvergadering dienden gestemd te worden. Voordien gebeurde dit nadat de wetten gestemd waren. Na 287 v.C. konden de senatoren ook advies geven over de voorstellen van de volkstribunen voor de vergaderingen van de plebs.
Senatus Consultum: formeel advies dat gestemd werd met een meerderheid van de senatoren.
De senatoren hebben verschillende bevoegdheden:
- uitstippelen van de buitenlandse politiek
- buitenlandse gezanten ontvangen
- beraadslagen over oorlog en vrede
- organisatie van nieuwe veroverde gebieden
- samenstellen van de jury’s in de rechtbanken
- verlenen van het recht voor een triomftocht
- controle van de wetgeving en de verkiezingen
- toezicht financiën, werken, leger enz..
- aanstelling van een interrex
De senatoren kenden een groot aanzien omdat ze zorgen voor stabiliteit en het voortbestaan van een goed beleid.
Nadeel van de senaat:
- De senaat kan enkel samengeroepen worden door de magistraat-imperiumdrager
- Ook kan enkel de magistraat-imperiumdrager de agenda van de senaat samenstellen.
Keizertijd
In de keizertijd was de senaat nog steeds samengesteld uit oud-magistraten. In 48 v.C. werd er de adlectio ingevoerd door Claudius. Adlectio is een formule waarbij de keizer de opvolging van de ambten kon omzeilen.
Vanaf Augustus zal de provincialisatie in de senaat ook tot uiting komen door de verschillende vertegenwoordigers in de senaat uit de provincies.
De Senatus consulta fungeerde in de keizertijd als rechtbank en ook de verkiezingen werden niet meer door de comitia, maar wel door de curia bepaald. In tegenstelling tot dit gegeven zal de senaat langzaam zijn macht verliezen.